2 generacije, isti prozori: crkva Svetog Franje Asiškog u Bili

Neki prozori se vraćaju u ruke koje su ih napravile. Početkom osamdesetih godina Milan Stanišić stariji izradio je vitraže crkve Svetog Franje Asiškog u Bili, u Bosni i Hercegovini, u porodičnom ateljeu, Ateljeu Stanišić. Godine 2007. njegov sin, Stevan Stanišić, skinuo je te iste vitraže, odneo ih u atelje u Somboru i sve ih restaurirao. Bile su to 2 generacije jedne porodice, na istom staklu.

Crkva posvećena svecu svetlosti

Crkva je posvećena Svetom Franji Asiškom, svecu koji je hvalio Boga za brata Sunce i za sve stvorenje. To je prikladno ime za crkvu čije zidove otvaraju visoki, uski prozori od obojenog stakla, tako da sama svetlost postaje deo molitve.

Spolja je crkva mirna i svetla: bela fasada sa nizom lučnih prozora, trem sa okruglim lukovima na ulazu i visok beli zvonik pored nje. Unutra, između stubova tople boje sa mermernim postoljima, prozori se dižu u dugom ritmu duž broda, svaki kao stub boje u svojoj niši.

Nacrti Ivana Tune Jakića

Vitraži su izrađeni po nacrtima slikara Ivana Tune Jakića. Za njih nije crtao likove. Crtao je svetlost. Svaki prozor je geometrijska kompozicija, sazdana od zvezda, krstova, krugova i rombova koji se ponavljaju i prepliću od dna prozora do njegovog lučnog vrha.

Svaki prozor ima svoju boju. Jedan je ljubičast i lila, sa krstovima u mreži rombova. Jedan gori crvenim krstovima na podlozi od belog i bledoplavog stakla. Jedan svetli ćilibarno i zlatno, sa zvezdama od 8 krakova. Jedan je hladan, tirkizan i plav, mirno polje zvezda. Gledani zajedno duž broda, deluju kao niz raspoloženja iste svetlosti, od vatre do večeri.

Izradio otac

Milan Stanišić stariji izradio je vitraže u porodičnom ateljeu početkom osamdesetih godina. Isekao je svaki komad stakla, uolovio polja i pretvorio crteže Ivana Tune Jakića u prozore za crkvu u Bili.

Restaurirao sin

Do 2007. godine vitraži su u zidovima crkve stajali četvrt veka. Te godine ih je Stevan Stanišić restaurirao. Skinuo je svaki prozor, odneo ih u atelje u Somboru i tamo ih potpuno restaurirao, u ateljeu u kome ih je njegov otac i napravio. Zatim ih je vratio u Bilu i ponovo ugradio u crkvu.

Retko se dešava da majstor restaurira delo svog oca. Za atelje je to bio podsetnik šta znači porodični atelje: vitraže je napravila jedna generacija, sačuvala ih je sledeća, i vratili su se u crkvu spremni za još mnogo godina svetlosti.

Crkva: crkva Svetog Franje Asiškog, Bila, Bosna i Hercegovina
Nacrt: Ivan Tuna Jakić, slikar
Izrada: Milan Stanišić stariji, Atelje Stanišić, početak osamdesetih godina
Restauracija, demontaža i ponovna ugradnja: Stevan Stanišić, Atelje Stanišić, Sombor, 2007.